
Są bowiem takie losy, które raz splecione, na zawsze pozostają nierozłączne.
Jednych wiążą fizycznie swoją obecnością. Innych skazują na mijanie się, pozwalając jedynie na migotanie.
Czym ono jest i jak się objawia?
Na to pytanie odpowiadały dzieje losów głównych bohaterów szukających siebie przez całe życie – Żerkę i Witka. Jeszcze dzieciaków, kiedy los splątał ich życia, łącząc na zawsze, mimo że osobno. Historia ich dziejów w czasie okupacji niemieckiej na ziemiach polskich to główny wątek tej emocjonalnej i emocjonującej opowieści. Emocjonalnej, bo angażującej mnie całym spektrum uczuć w każdą sytuację i zdarzenie relacjonowane przez Witka. Pokazanych oczami dziecka, ale z perspektywy dorosłego, która tworzyła klamrę jego historii.
Opowieści konfesyjnej.
W której za odbiorcę swojego spowiednika Witek obrał czytelnika. Opowiedzianej w formie szkatułkowej, bo zawierającej książką w książce. „Migotanie” w „Światłoczułości”. Razem tworzyły literaturę podmiotu opisującą losy dziewczynki i chłopca uzupełnianą ich korespondencją. Delikatną i mocną jak pajęcza nić łączącą obojga. Będącą jedyną materialną formą ich ulotnego kontaktu.
Dzieje pary autor mocno zakotwiczył w historii Polski.
Z jednej strony fikcyjne, a z drugiej reprezentatywne, a przez to bardzo prawdopodobne dla milionów ludzi wciągniętych w morderczy wir II wojny światowej. Ludzi straumatyzowanych, którzy ślady do dziś noszą, choć się rany dawno zagoiły, a blizn już długo nie widać. Osób, których bezsilność wobec potęgi dramatu miażdżącej psychikę Witek ujął w słowach – Decyzję co do mojej przyszłości podjęli nieznani mi ludzie, daleko stąd, niemający pojęcia o istnieniu takich jak ja. Nie byliśmy dla nich nawet pionkami, a ledwie pyłem.
Emocjonującą z powodu konstrukcji powieści.
Autor z dużą dojrzałością pisarską precyzyjnie wykorzystał wiedzę charakterystyczną dla budowania napięcia w thrillerach czy kryminałach, by rozchwiać uczucia odbiorcy i utrzymać wysoki poziom jego ciekawości poprzez stopniowanie napięcia do ostatniej strony. Wprowadzenie nieustannej niepewności relacji łączącej Żerkę i Witka oraz ich komplikowanie losów, budowanie związku na niewysłowionym i niespełnionym uczuciu oraz na pewności kruchości życia, przedstawianie wszystkich bohaterów jako „portrety sprzecznych dźwięków” oraz ujęcie fabuły w wielu współtworzących, uzupełniających się formach i stylach narracji, świadczyło o mistrzowskiej znajomości techniki opowiadania.
Aż trudno uwierzyć, że to debiut autora.
Całość świadczy o dojrzałości literackiej, wysokim poziomie rozwoju warsztatu pisarskiego, a przede wszystkim o uzasadnionych podejrzeniach, że za Jakubem Jarną, kryje się bardzo znany pisarz słynący z zupełnie innego rodzaju powieści, której echa dostrzegałam w technice przekazu. Niemniej szanuję prawdopodobną chęć odcięcia się od dotychczasowego dorobku literackiego i prawo do zaspokojenia potrzeby pisania zupełnie innych historii. W efekcie powstała powieść prowadzona emocjami jak w powieści obyczajowej z historią w tle. Opowieść pisana językiem poetyckim, ale poprowadzona zgodnie z zasadami przynależnymi thrillerowi.
Bardzo udany mariaż.
Zdania pisane kursywą są cytatami pochodzącymi z książki.
Światłoczułość – Jakub Jarno, Wydawnictwo Literackie, 2025, 272 strony, literatura polska.
Autorka: Maria Akida
Kategorie: Powieść historyczna, Powieść społeczno-obyczajowa
Dodaj komentarz