Na ostrzu książki

Dlaczego pielęgniarki są „wredne”? – Klaudia Pasikiewicz

8 listopada 2026

Słowo »wredna« stało się najczęstszym komentarzem w polskich szpitalach. […] Lecz prawie nikt nie pyta: »Dlaczego tak się dzieje?«.

   Autorka o to pyta i odpowiada na nie. Rzeczowo, kompetentnie i uczciwie, bo z punktu widzenia dwudziestoletniego doświadczenia w zawodzie pielęgniarki w kraju i za granicą. Jednak nie ku pokrzepieniu pielęgniarskich serc lub przeciwko pacjentowi, ale by pokazać opresyjny system, w którym obie grupy są jego ofiarami.

   System kształtujący „wrednych”.

   Autorka poświęca temu zagadnieniu cały rozdział. Analizuje warunki, jakie stwarza pracownikom – niedobór personelu, opresyjna hierarchia zawodowa, brak wsparcia, chaos, improwizacja i presja czasu, by pokazać, że zachowanie pielęgniarki jest reakcją, a nie cechą osobowości. Wskazuje również na konsekwencje pracy w takim systemie – włączenie mechanizmów obronnych chroniących układ nerwowy.

   Autorka poszerza tę presję o przemoc.

   Wynikającą nie tylko z hierarchii zawodowej, ale również z procesów psychologicznych zachodzących w zespole pracującym w permanentnym przeciążeniu. Z toksycznych zachowań międzyludzkich wynikających z konieczności, a nie z wyboru. Przekładających się dalej na psychiczną i fizyczną przemoc wobec pielęgniarek również ze strony pacjentów. Niestety, utrwalaną i normalizowaną przez system.

   W konsekwencji wymuszającą konieczność stawiania granic.

   Wykraczających poza prostą, podręcznikową asertywność, ale koniecznych dla ochrony empatii. Te kilka rozdziałów poświęconych temu zagadnieniu to opis mechanizmów społecznych. Procesów psychologicznych zachodzących w systemie i w człowieku zmuszonym do dokładnie takiego funkcjonowania, by mógł działać skutecznie. Autorka ilustruje je licznymi cytatami z rozmów z pielęgniarkami, godzinowym schematem dziennego dyżuru widzianego od strony pielęgniarki i pacjenta oraz historiami kobiet, które w sytuacji wyboru: adaptacja, zmiana warunków pracy lub rezygnacja, wybierały to ostatnie.

   To bardzo skondensowany i treściwy tekst.

   Surowy, logiczny, momentami wręcz hasłowy, by najprościej przekazać istotę przekazu i obalić mity budowane przez kulturę poświęcenia w zawodzie opartej na spolegliwości, misji, powołaniu, służby, empatii i obowiązkowym uśmiechu każdej pielęgniarki. Tekstem uświadamiającym, czym jest opresyjny system opieki zdrowotnej zabijający empatię. Apelem do wszystkich o uważność i zrozumienie mechanizmów, które dają czas tylko na niezbędną opiekę, wypełnienie dokumentów i raportów, obsługę alarmów i punktualne podanie leków, bo liczy się nie empatia, rozmowa, uśmiech, życzliwość, nie zaangażowanie, lecz skuteczność i szybkość reakcji.

   Z tego rozlicza system i za to „nagradza” pracownika.

   Jest również ta pozycja jednym, wielkim pytaniem o rozwiązania tego stanu rzeczy, które pozostają w sferze obietnic i na papierze. Proroctwem  tymczasowości konstrukcji, opartej na heroizmie pielęgniarek wykorzystywanym przez system, która kiedyś runie. Stąd konkluzja autorki – jeśli nie można zacząć zmian od reformy, to można zacząć je od zmiany pojedynczego spojrzenia.

   Dla tej zmiany powstał  ten swoisty manifest.

   Publiczny wyraz sprzeciwu, żeby zacząć nazywać głośno rzeczy, o których zwykle mówi się szeptem albo wcale. Opowieść o tym, co dzieje się wtedy, gdy oczekuje się od ludzi empatii bez granic, odporności bez wsparcia i poświęcenia bez końca.

   To najważniejszy powód powstania tej książki.

   Narracji mocnej w słowach, bezkompromisowej w faktach, brutalnej w obalaniu mitów i szczerej do bólu. Z najważniejszym wnioskiem – dopóki będziemy oceniać ludzi, a nie warunki, w jakich pracują, dopóty nic się nie zmieni – ani w zachowaniu, ani w relacjach, ani w jakości opieki. Będziemy nadal tkwili w systemie, który nie daje pielęgniarce prawa do bycia człowiekiem.

   Warto o tym pomyśleć, zanim ocenimy kolejną „wredną” pielęgniarkę, ale i nauczyciela czy policjanta…

   Zdania pisane kursywą są cytatami pochodzącymi z książki.

Dlaczego pielęgniarki są „wredne”? – Klaudia Pasikiewicz, Wydawnictwo Novae Res, 2026, 124 strony, literatura polska.

Autorka: Maria Akida

Kategorie: Fakty reportaż wywiad