Na ostrzu książki

Złapani dla Boga – Milena Kończak

16 października 2026

Nie chcesz z nami być – to nie bądź. Zajmij się swoim życiem i nie mów, jak było ani jak działamy. Milcz.

   Autorka przekroczyła tę postawioną przed nią barierę przez jak ją nazywa – organizację Świadków Jehowy. Działała w niej czterdzieści lat. Z tego dziesięć jako pionierka i wolontariuszka na pełnym etacie werbująca nowych członków.

   Została z niej wykluczona.

  Ten akt odebrała jako ogromną ulgę i szczęście, ale i niezgodę na krzywdę już wyrządzoną innymi oraz tę potencjalną. Aby zrozumieć te towarzyszące jej emocje, należy wniknąć w system organizacji, a jako uczestniczka we wszystkich jej aktywnościach, zgromadziła ogrom doświadczeń i wiedzy o mechanizmach oraz zależnościach między członkami wspólnoty, by rzeczowo z nimi się podzielić. 

   To one były głównym tematem publikacji.

   Autorka, studentka psychologii, już we wstępie zastrzegła, że nie będzie to jej życiorys, a jeśli już to w roli ilustracji do dużo ważniejszej tematyki – złożonych mechanizmów manipulacji psychologicznych, którym systematycznie są poddawani wierni wewnątrz organizacji i wszyscy ci, którzy mają z nimi styczność.

   Decydując się na taką formę przekazu, kierowała się kilkoma celami.

   Po pierwsze przestrzec tych, którzy zamierzają wejść do organizacji. Po drugie uświadomić osoby interesujące się tematyką psychologiczną oraz mające w kręgu znajomych, członków rodziny czy sąsiadów czynnych świadków, czyli dla wszystkich, bo nie ma domu lub mieszkania, do którego przynajmniej raz nie zapukali Świadkowie Jehowi. Po trzecie ułatwić drogę ucieczki tym, którzy tkwią we wspólnotowej pułapce i powoli zaczynają sobie uświadamiać, w jakiej machinie zależności się znaleźli. To ostatnie wbrew pozorom nie jest łatwe, o czym autorka przejmująco opisała w ostatniej części książki. Dziale pełniącym funkcje instrukcji, jak zrobić pierwszy krok ku wolności i strategicznie przetrwać jedno z najtrudniejszych doświadczeń, jakie może przeżyć człowiek – odejście od grupy przyjaciół i rodziny w całkowitej samotności.

   To skomplikowanie emocjonalne autorka wyjaśniła w pierwszej i drugiej części.

   Przybliżyła w nich mechanizmy, metody i narzędzia zniewalające i uzależniające człowieka od organizacji oraz sposoby stosowania ich, aby osiągały maksymalną skuteczność werbunkową i totalnego uzależnienia. Precyzyjnie analizowała od strony psychologicznej skomplikowany mechanizm uwikłań kontroli społecznej stosowanej w ścisłym rygorze przez władze organizacji: system kar i nagród, izolacja od świata, sankcje (w tym ostracyzm) przy wykluczeniu i wywołanie strachu przed utratą szansy na zbawienie. Budowała w ten sposób obraz destrukcyjnej grupy silnie zniewalającej człowieka aż do rezygnacji z siebie i własnej tożsamości.

   Odkrycie tej manipulacji zawdzięczała Robertowi Cialdiniemu.

   Amerykańskiemu psychologowi społecznemu, autorowi publikacji „Wywieranie wpływu na ludzi”, w której prezentowane zasady odniosła do działań Świadków Jehowy. To pozwoliło jej na zrozumienie dynamiki przyciągania nowych członków i wzmacnianie już istniejących, toksycznych więzi we wspólnocie.

   I najważniejsza dla mnie informacja w tej pozycji.

   Ta książka ma służyć również jako tarcza dla tych, którzy mogą zetknąć się z głosicielami jedynej prawdziwej organizacji Bożej na świecie, za jaką uważają się Świadkowie Jehowi. Autorka wręcz zachęca do pokazania im tej książki, by zweryfikować zawartą w niej wiedzę. Jednocześnie zadać głosicielom pytania skłaniające do refleksji i odpowiedzi. Uświadomienie im w ten sposób stosowanych mechanizmów przez organizację, do której należą, może pomóc im w uwolnieniu się od zależności wspólnotowej. Być może stać się impulsem do zrobienia pierwszego kroku ku wolności. Autorka podkreśliła, że to są ludzie z własnymi historiami, lękami i nadziejami często nieznającymi innego świata poza organizacją. Osoby, którym trzeba pomóc zobaczyć świat na nowo zgodnie z myślą austriackiego psychiatry i psychologa Alfreda Adlera, która inspirowała i motywowała autorkę – Nie czekaj aż świat się zmieni – zmień sposób, w jaki go interpretujesz.

   Od siebie dodam – i czytaj krytycznie, bo od czytania zakazanej literatury zaczęła się wolność autorki.

   Ta pozycja ma być również pomocnym narzędziem do zmian dla tych, którzy zostali „złapani dla Boga”.

   Zdania pisane kursywą są cytatami pochodzącymi z książki.

Złapani dla Boga – Milena Kończak, Wydawnictwo Novae Res, 2026, 174 strony, literatura polska.

Autorka: Maria Akida

Kategorie: Psychologia, Wspomnienia powieść autobiograficzna