Na ostrzu książki

Kabała – Piotr Gajdziński

13 czerwca 2026

Chciałbym, abyś się do niej odezwał. Obiecaj mi to. Spotkaj się z Elżbietą. Mimo wszystko to twoja matka…

   Namawiał szeptem swojego syna ojciec w ich ostatniej rozmowie. Marek nie dał się przekonać. Nie miał zamiaru kontaktować się z matką, która porzuciła go wraz z młodszym bratem, gdy miał tylko dziesięć lat.

   Aż do jej ostatecznego odejścia.

   Dopiero choroba i pogrzeb sprawiły, że odwiedził miejsce swojego dzieciństwa i dom matki w Miastku. Odkrycie jej milionowego spadku i tajemniczego obrazu niepasującego do światopoglądu kobiety sprawiły, że postanowił dotrzeć do prawdy. Zwłaszcza do źródła pochodzenia zgromadzonych pieniędzy, o których młodszy brat mówił, że są brudne, splamione cierpieniem i krwią. Odkrywanie tajemnicy pochodzenia majątku okazało się bardzo niebezpieczne. Im bardziej dociekał, tym bardziej cierpiał, bo wyraźnie ktoś nie chciał, by ją ujawnił.  Jednak dobrze wiedział, że narastające problemy wynikają z przeszłości, a ich lepsze poznanie paradoksalnie szybciej pozwalało na wyjście z powoli wciągającego go bagna.

   Nie przewidział tylko wysokości poniesionych kosztów.

   Autor odtworzył mocno podzielone ideologicznie środowisko mieszkańców miasteczka jakich wiele w Polsce. Jego strukturę więzi i zależności międzyludzkich oraz sieć koneksji i powiązań łączących każdego mieszkańca lub go wykluczających ze społeczności.

   Mocno powiązał je z historyczną przeszłością.

   To ona była inspiracją dla stworzenia thrillera z elementami kryminału, w którym początkowo pełniła funkcję tła dla akcji fabuły rozgrywającej się współcześnie. Jej powolne przenikanie na plan pierwszy nieubłaganie obnażało tabu, które, wykorzystywane przez polityków, do dzisiaj kształtuje postawy Polaków. Grabież majątków żydowskich i ich mordowanie w tym celu, stało się w miarę czytania najważniejszym wątkiem w warstwie przesłania. Skutki, jakie ponosiły rodziny i poszczególne osoby nagle zamieniały się w ilustrację mechanizmu manipulacji napędzanego chciwością ludzką, wykorzystującą do tego celu człowieczą ufność, politykę, a przede wszystkim religię.

   Z morderczymi skutkami dla jednostki.

   Szeroki przekrój społeczny bohaterów, których ciekawe charakterystyki stworzył autor, budowały obraz zachowań niemalże każdego Polaka od lewicy do prawicy. Często wciąganych nieświadomie, a nawet wbrew własnej woli, przez niszczący wir nienawiści.

   Ponadczasowej.

   Sprawiającej, że kilkakrotnie cytowana myśl Williama Faulknera – przeszłość nigdy nie umiera, właściwie nawet nie jest przeszłością – stała się przesłaniem tej opowieści mocno zakotwiczonej w historii Polski. Popartej faktami, o których autor napisał w posłowiu – Kabała jest oczywiście fikcją literacką. Nie znaczy to jednak, że cała jej treść jest moją imaginacją. Niestety. Podał nawet źródła swojej inspiracji. Wśród nich bardzo dobrze znane mi publikacje: reportaż historyczny Płuczki Pawła Piotra Reszki oraz wspomnienia Zygmunta Klukowskiego zawarte w rewelacyjnym Dzienniku z lat okupacji Zamojszczyzny.

   To one stały się podstawą do burzenia przekonania Polaków o hagiograficznym i wyłącznym bohaterstwie narodu w latach nazistowskiej okupacji, zbudowanym przez powojenną narrację władz PRL, a potem podtrzymywaną przez prawicowe ugrupowania.  Odkrywanie brutalnej  prawdy i  niewygodnej tożsamości historycznej dla wielu czytelników może okazać się tak samo bolesne, jak ujawnianie rodzinnych sekretów przez głównego bohatera. I nie chodziło tylko o antysemityzm, ale o dużo szersze zjawisko go zastępujące i coraz bardziej powszechne we współczesnym społeczeństwie. Zachęcam przyjrzeć się sekretom i tabu narodowym.

   Uprzedzam – niektórych prawda bardzo zaboli.

   Zdania pisane kursywą są cytatami pochodzącymi z książki.

Kabała – Piotr Gajdziński, Warszawskie Wydawnictwo Literackie Muza, 2026, 416 stron, literatura polska.

Autorka: Maria Akida

Kategorie: Kryminał sensacja thriller