Na ostrzu książki

Czytam i opisuję, co dusza dyktuje

Zapach suszy – Tomasz Sekielski

3 lipca 2019

Zapach suszy – Tomasz Sekielski

Wydawnictwo Od Deski Do Deski , 2016 , 288 stron

Trylogia Susza ; Tom 1

Literatura polska

   Otrzymałam zaproszenie!

   Tym razem nie indywidualne, ale skierowane do wszystkich zainteresowanych w postaci plakatu. Gościem miał być bardzo znany dziennikarz, pisarz, wydawca i dokumentalista. Ostatnio osiągający szczyty popularności za sprawą filmu Tylko nie mów nikomu. Musiałam pójść, by zadać nurtujące mnie pytania po jego obejrzeniu. Ostatecznie udało mi się zapytać o jedno, nie mając świadomości, że w pewnej mierze odpowiedź mogłam znaleźć w pierwszej części trylogii – Zapach suszy. Kupiłam ją dopiero na spotkaniu, więc skojarzenie przyszło później. Już po jej przeczytaniu i nie w pełni mogę podzielić się tutaj nasuniętym wnioskiem, ponieważ stanowi clou powieści.

   Historii kilku bohaterów, których poznawałam naprzemiennie. Początkowo niemających ze sobą żadnych powiązań, by przekonać się, że to co niewidoczne nie oznacza, że tego nie ma. Miałam jednak wrażenie, że to nie ludzie byli najważniejszymi bohaterami tego thrillera o charakterze sensacyjnym. Losy jego postaci były wykorzystywane przede wszystkim do ukazania przekroju społeczeństwa polskiego od ludzi władzy poprzez biznesmenów na prostytutkach skończywszy. Przedstawicieli środowisk uwikłanych w zjawiska społeczne będące palącymi problemami współczesnej Polski – korupcja, prostytucja, handel ludźmi, nepotyzm, grupy przestępcze o strukturze mafijnej i patologiczne układy wiążące policję, biznes i kler. I tak, jak w filmie dokumentalnym Nie mów nikomu autor piętnował patologię systemu, tak w powieści zrobił dokładnie to samo. W fabule nieograniczonej wyobraźnią, poszedł nawet dalej – ukazał efekt przemocowej kuli śnieżnej rozpoczętej zbagatelizowaniem dewiacyjnego czynu doprowadzającego do ataku terrorystycznego w Warszawie, w którym ginie kilkadziesiąt osób, a którego dramatyczny opis w prologu rozpoczyna powieść. Historie osób skrzywdzonych i nadal krzywdzonych.

   Ofiar.

   Ich obraz autor zbudował poprzez wydarzenia, działania, czyny i zachowania. Nie było miejsca na ich myśli, przemyślenia, monologi wewnętrzne i analizę psychologiczną. Było za to miejsce na bogatą dawkę informacji z brutalnego życia. Obfity od faktów przekaz dziennikarza jako jego świadka, który niejedno widział i w niejednym miejscu był. W efekcie treść została gęsto utkana z tematów-bolączek współczesnego świata, których źródeł autor dopatrywał się w nieukaranej, jednostkowej krzywdzie człowieka. To ona była motorem późniejszych wydarzeń i skutków dotykających wszystkich. To na ten temat zadałam pytanie – Czy nie obawia się Pan, że emocje mogą wymknąć się spod kontroli i może dojść do przemocy fizycznej nawet? Miałam na myśli nieprzewidywalność zachowania ofiar podczas konfrontacji ze swoimi oprawcami. Odpowiedź brzmiała negatywnie. W realnym życiu to osoby wycofane, uległe i nieszukające zemsty. A co, jeśli jednak szukałyby?

   Odpowiedzią jest ten thriller.

   Przy okazji spotkania na żywo przekonałam się, jak wygląda profesjonalna rozmowa na tematy bardzo trudne, bo wyzwalające mnóstwo skrajnych emocji. Autor potrafił do nich nie dopuścić, kierując się przede wszystkim argumentami. Bez pośpiechu w odpowiadaniu. Z namysłem i chwilą zastanowienia się, by precyzyjnie dobrać słowa. Gdybym miała opisać jednym słowem styl prowadzenia rozmowy autora, użyłabym określenia – pokora. Ale również emanujący spokój, szacunek i radość dziecka wewnętrznego z dobrze oddanej myśli w celnym wyrażeniu.

Nie ustawiłam się w kolejce po autograf. Nie miałam serca obciążać gościa kolejną o to  prośbą, ponieważ do każdego podnosił się z krzesła, ściskał dłoń i dziękował za przyjście. Z każdym nawiązywał rozmowę. Zachęcał również do robienia selfie.

   Bez tego też byłam zadowolona ze spotkania.

Zapach suszy [Tomasz  Sekielski]  - KLIKAJ I CZYTAJ ONLINE

Fragment powieści czyta autor.

Autorka: Maria Akida

Kategorie: Kryminał sensacja thriller

Tagi: ,

Obrońcy mórz – Stanisław Sadkiewicz

28 czerwca 2019

Obrońcy mórz: piraci, morscy terroryści i polski oficer ochrony statków – Stanisław Sadkiewicz

Wydawnictwo Znak Horyzont , 2019 , 416 stron

Literatura polska

   Obrońcy mórz, piraci czy terroryści?

   Do tej książki uważałam, że piraci. Taki obraz ugruntował we mnie znany film Paula Greengrassa Kapitan Phillips z Tomem Hanksem w roli głównej. Zjawisko okazało się jednak dużo bardziej skomplikowane, a na tak postawione powyżej pytanie próbował odpowiedzieć autor. Polski oficer ochrony statków. Były żołnierz i weteran walk w Afganistanie, który po odejściu ze służby miał do wyboru albo zaczynać wszystko od nowa, uczyć się nowego zawodu od zera, albo znaleźć pracę, w której (…) doświadczenie byłoby zaletą, nie przeszkodą.

   I znalazł ją!

   Stał się specjalistą do spraw bezpieczeństwa i zarządzania ryzykiem, przechodząc kurs przygotowujący do zawodu oficera bezpieczeństwa morskiego, człowieka mającego bronić statków przed piratami. Swoją rzeczową opowieść poprowadził dwutorowo, bogato ilustrując zdjęciami.

Opisując proces szkolenia, zasady rekrutacji, procedury zatrudniania, codzienne życie na ochranianym statku czy rutynę zawodową, jednocześnie przenosił mnie w czasie. Najpierw do początków abordażów i ich przyczyn historycznych (wojna domowa, przemoc, bieda, chaos, niestabilność struktur państwowych, susze, nielegalne połowy, frustracja rybaków, zaśmiecanie wód odpadami toksycznymi), kiedy „obrońcami mórz” kierowały słuszne, uzasadnione idee. Racjonalne argumenty obrońców nie tyle somalijskich wybrzeży państwa pogrążonego w chaosie wojny, ile egzystencji rybaków i ich rodzin. Być albo nie być ludzi zdesperowanych, którzy walczyli tylko o to, co im się słusznie i według prawa należało, bronili swojej własności przed rabusiami, a swoje rodziny i całą społeczność przed biedą oraz głodem, odzyskiwali to, co im zagrabiono. Z okresu „romantyzmu” heroicznej walki z nielegalnymi i agresywnymi połowami jednostek obcych państw przeniósł mnie w czasy pirackie. Zwykłej bandyterki, kiedy okazało się, że na porwaniach statków dla okupu można zarobić dużo lepiej niż na połowie ryb. W ogóle można zarobić i przez wszystkich chętnych. A potem do współczesności na wybrzeże jemeńskie, gdzie terroryzm na morzach stał się już poważnym problemem, a jego skutki zagrożeniem dla stabilnej gospodarki państw całego świata, a tym samym dla każdej skorelowanej z nią dziedziny życia.

   Każdego człowieka.

   Mimo że czyta się opowieść autora trochę jak powieść historyczną, a trochę jak sensację prosto z porwanego statku, to ostatecznie rysuje się obraz kruchych naczyń połączonych globalnego bezpieczeństwa. Wystarczy jeden skuteczny atak na tankowiec z ropą lub chemikaliami, byśmy odczuli to w jakości naszego życia. Jednak nie to najbardziej mnie przeraziło, ale skutki katastrofy ekologicznej oraz bezradność ludzka wobec morskiej wojny asymetrycznej, jaką stosują współcześni morscy terroryści, opartej na nieprzewidywalności. 

   Autor zabrał mnie do świata, w którym przebywa na co dzień już od pięciu lat, określając swoje zajęcie jako w miarę bezpieczne i… nudne! Myślę, że to mieszanka skromności i kokieterii. Przebywając w jego zawodowej rzeczywistości, czułam to niebezpieczeństwo. To stałe napięcie towarzyszące oczekiwaniu na atak. Nieustanny wymóg czujności, bo wszystko może się zdarzyć, w tym nudne nic. Stres i lęk czaił się w ryzyku. W najbardziej psychicznie wykańczającej sytuacji niepewności i pewności odpowiedzi na podstawowe pytanie – ile czasu zajmie piratom dojście do wniosku, że z tobą czy bez ciebie okup będzie w zasadzie taki sam? To świat dla ludzi lubiących adrenalinę wywołaną ryzykiem. I dobrze, że tacy są, bo to dzięki między innymi takim osobom mogę żyć spokojnie w mojej bezpiecznej bańce , ale teraz już ze świadomością tego, co dzieje się poza nią.

   Zdania pisane kursywą są cytatami pochodzącymi z książki.

Książkę wybrałam spośród nowości księgarni Tania Książka.

Autor był gościem znanego serialu „7 metrów pod ziemią”.

Autorka: Maria Akida

Kategorie: Wspomnienia powieść autobiograficzna

Tagi: ,

Okruchy lustra – Agnieszka Pyzel

22 czerwca 2019

Okruchy lustra – Agnieszka Pyzel

Warszawskie Wydawnictwo Literackie Muza , 2019 , 478 stron

Literatura polska

   Moje życie było spaprane, jakkolwiek, patrząc z boku, mogło się wydawać doskonałe.

   Historia tej jednej, jedynej, wyjątkowej miłości opowiedziana z perspektywy lat przez spełnioną żonę i matkę dwóch córek, która tak podsumowała swoje życie, przypominała sklejanie roztrzaskanego lustra z ostrych kawałków. Każdy brany delikatnie między palce ranił boleśnie do krwi, a ich układanie w jedną całość było trudne i wyczerpujące emocjonalnie.

   Wręcz depresyjne.

   Bo to jest opowieść o miłości popapranej, bolesnej, trudnej, skomplikowanej, która, mając ku spełnieniu się wszystkie warunki, nie mogła wybrzmieć, rozkwitnąć i trwać.

   Przyczyn było wiele.

   Brak odwagi mówienia o uczuciach czy odmienność w oczekiwaniach od związku, ale najważniejszą była profesja bohaterów. On, Allan Wysocki, ceniony, znany i popularny pisarz. Skupiony na swojej twórczości i poszukiwaniu materiałów oraz inspiracji do swoich powieści kosztem najbliższych. Również kobiety, którą kochał w specyficzny sposób. Ona, Michalina, aktorka, wrażliwa dziewczyna, której życie kręciło się wokół teatru i sztuki, a serce wokół miłości ulokowanej w dwóch mężczyznach. Szukającej jej ideału. Dzieje jej poszukiwań, które opowiedziała z własnej perspektywy, to próba odpowiedzi na najważniejsze pytanie – Kocha się raz i na całe życie, a później szuka się tej utraconej miłości? Jej poszukiwania nie były łatwe. Prowadziły przez przepojony emocjami burzliwy związek, o którym sama powiedziała – Niszczyło mnie to okrutnie, rozdzierało mi serce, jednego dnia byłam na szczycie tylko po to, żeby następnego spaść w dół i koszmarnie się potłuc.

   A ja, świadek tych zmagań, razem z nią.

   To opowieść o pięknie miłości przeklętej ukrytej w tragizmie. Miłości beznadziejnej i obolałej w równie obolałych i szarych czasach PRL.

   Miłości silniejszej niż śmierć.

Zdania pisane kursywą są cytatami pochodzącymi z książki.

Okruchy lustra [Agnieszka Pyzel]  - KLIKAJ I CZYTAJ ONLINE

Autorka: Maria Akida

Kategorie: Romans

Tagi: ,

Ostra jazda – Ryszard Ćwirlej

20 czerwca 2019

Ostra jazda – Ryszard Ćwirlej

Warszawskie Wydawnictwo Literackie Muza , 2019 , 512 stron

Literatura polska

   …twórca „kryminału neomilicyjnego”, nowego gatunku literackiego.

   Ta ciekawa informacja umieszczona w biogramie na okładkowym skrzydełku skłoniła mnie do sprawdzenia, czy można współcześnie o milicji pisać ciekawie?

   Można!

   Już zbrodniczy prolog zapowiadał, że zagadka kryminalna nie będzie łatwa do rozwiązania, a pojawienie się drugiego morderstwa, pozornie niepowiązanego z pierwszym, utwierdziło mnie w tym przekonaniu. Początkowo musiałam włożyć sporo wysiłku w podział uwagi pomiędzy wiele wątków umieszczonych w różnych miejscach Poznania i jego okolic, a także w czasie. Jednak bohaterowie odrębnych scen, którzy w nich pojawiali się, powoli zaczęli łączyć je ze sobą. Wręcz splatać jawnymi lub niewidzialnymi nićmi powiązań. To te interakcje międzyludzkie były najważniejsze, bo tworzyły misterną sieć kontaktów i zależności zawodowych i osobistych. Starych i nowych. Zaplanowanych i przypadkowych. To one napędzały dynamikę akcji, przenosząc ją w różne miejsca, a także w czasie. Wprawdzie fabuła była mocno osadzona w okresie obejmującym daty od 15 sierpnia do 18 września 2015 roku, to w treści często nawiązywała do przeszłości bohaterów z czasów PRL. Zwłaszcza tych, którzy kiedyś byli funkcjonariuszami milicji, a obecnie pracowali jako policjanci, bankierzy, ochroniarze czy biznesmeni. W swoim najnowszym kryminale autor skupił się w warstwie społecznej na tłumaczeniu źródła afer dekonspirujących byłych agentów SB lub pomawiających o współpracę z SB. Skomplikowanych realiów i uwikłanych w nich ludzi, które współcześni chcą widzieć w czarno-białych barwach, zapominając lub nie chcąc dostrzegać ich wielu odcieni szarości. Pokazuje mechanizmy procederów wykorzystywania esbeckiej przeszłości do gier politycznych lub osobistych porachunków. A wszystko to mocno w powiązaniu z problemami współczesnej Polski – handel kobietami, prostytucja, mafie, korupcja i akty terroryzmu.

   Z tym ostatnim miałam problem.

   A właściwie z jego bohaterem, byłym żołnierzem z Afganistanu, pełnym żalu i poczucia niesprawiedliwości doznanej ze strony państwa. Nie jestem przekonana, że drastyczne poprowadzenie jego losu przez autora było słuszne. Miałam wrażenie, że Andrzej został ukarany podwójnie. Na dodatek niesprawiedliwie. A przecież nie o jednoznaczność w przesłaniu tej historii chodziło, ale o jego wielowymiarowość źródeł współczesnych problemów jako spuścizny komunistycznej przeszłości. Że każdy człowiek to indywidualna historia, a generalizacja nie powinna być metodą rozliczeń, ponieważ skutkuje nowymi problemami i stwarza przestrzeń do manipulacji.

   Można polubić ten neomilicyjny gatunek, a przy okazji zrozumieć problematyczną spuściznę komunistycznej Polski, ponieważ autor ma już za sobą dziesięć tytułów wchodzących w skład cyklu o milicjantach w Poznaniu.

Jak przeczytałam w Wikipedii, każdy nawiązuje do faktu historycznego z polskich lat 80.

   Dla ciekawych czasów PRL.

Ostra jazda [Ryszard Ćwirlej]  - KLIKAJ I CZYTAJ ONLINE

Autorka: Maria Akida

Kategorie: Kryminał sensacja thriller

Tagi: , ,

Wykluczeni – Artur Domosławski

15 czerwca 2019

Wykluczeni – Artur Domosławski

Wydawnictwo Wielka Litera , 2017 , 576 stron , wydanie 2 poprawione

Literatura polska

   Można powiedzieć, że to już było!

   Że wielu publicystów pisało o imigrantach, przemocy, biedzie, gangach, niewolnictwie czy gospodarkach rabunkowych. Jednak te teksty są rozproszone, punktując konkretny problem i skupiając się tylko na wybranej tematyce. Reportaże autora tworzą syntezę obrazu szerszego, które uzupełnia o dodatkowe konteksty nazwane Poza kadrem.

   Budują zjawisko wykluczonych.

   W bardzo szerokim pojęciu. Autor odszedł od skojarzeń powszechnych związanych tylko z patologią, włączając w nie również ludzi niekoniecznie biednych. Za kryterium opisywanego zjawiska obrał marginalizację, wyłączenie, stygmatyzację, piętnowanie nie tylko z powodu statusu majątkowego, ale również przynależności narodowej, etnicznej, religijnej, rasowej, płciowej czy orientacji seksualnej. Przez dwadzieścia lat, podczas podróży reporterskich do krajów Ameryki Łacińskiej, Afryki, Bliskiego Wschodu i południowo-wschodniej Azji opisujących „naprawiaczy świata”, jak sam napisał – niemal zawsze moją uwagę zwracali przegrani, poniewierani, wydziedziczeni, niekoniecznie tylko z dóbr materialnych. Ludzie bez głosu, bez reprezentacji, bezsilni, którzy od święta, bywają bohaterami codziennych newsów. Ludzie przeklęci, żyjący „z powietrza i łaski Boga”. Kobiety, mężczyźni i dzieci, którzy żyją w biedzie, bez perspektyw, nieraz w przedsionkach otchłani, wyzutych z praw – politycznych, obywatelskich i ekonomicznych, a czasem wszystkich naraz. Z miast i wsi. Analfabeci i wykształceni. Wyzyskiwani i wyzyskujący. Wykluczeni wykluczający innych.

   Ludzie – nieludzie.

   Bo można ich zniewolić, uwięzić, wykorzystać, zmusić do pracy, poniżyć, pobić, głodzić i zabić. Bez żadnych konsekwencji. W fawelach Kolumbii. W brazylijskim zagłębiu niewolników zarządzanym przez latyfundystów wspieranych przez milicjantów – mafie złożone z policjantów, ochroniarzy, strażaków. W obozowiskach Beduinów złapanych w pułapkę konfliktu między Palestyńczykami a Żydami. Palestyńczycy na okupowanym terytorium. W Kenii, gdzie zamknięcie Kikuju przez Brytyjczyków w obozie koncentracyjnym dało początek wojnom etnicznym burzącym dotychczasowy, wygodny pogląd, że początkiem i końcem ludobójstwa był nazizm. W każdym miejscu świata, gdzie migranci zostali wygnani ze swojej ziemi, ofiary susz i głodu, wojen, powodzi i slumsów. W Mjanmie (dawnej Birmie), gdzie muzułmańscy Rohingjowie są mordowani i wypędzani przez buddyjskich sąsiadów Arakańczyków. W Meksyku, gdzie kobiety jako ofiary maczyzmu tworzą nowe zjawisko – kobietobójstwo, a rządzący pandilleras na ulicach miast USA to ofiary, które stały się oprawcami.

   Razem tworzą niebezpieczną siłę.

   To przed nią ostrzega ten zbiór reportaży. Autor podziela poglądy Zygmunta Baumana, na którego między innymi powoływał się, a które poznałam w Obcy u naszych drzwi, że ta siła odrzuconych zwróci się ostatecznie przeciwko bezpiecznemu i beztroskiemu światu relatywnemu. Przestrzega przed wojną ponowoczesną, którą wypowiedzą właśnie wykluczeni, burząc zabobon oczekiwania sytych, żyjących w dostatku, zadowolonych z życia, że prześladowani, gwałceni odczłowieczani pozostaną aniołami i będą walczyć o swoje prawa w sposób szlachetny. Że będą grzecznie pukać do bram raju. Nic z tego.

   Oni są już w środku!

   Książkę wpisuję na mój top czytanych w 2019 roku.

   Zdania pisane kursywą są cytatami pochodzącymi z książki.

Wykluczeni [Artur Domosławski]  - KLIKAJ I CZYTAJ ONLINE

Autor w bardzo ciekawej rozmowie o swojej książce.

Autorka: Maria Akida

Kategorie: Fakty reportaż wywiad

Tagi: ,

Paryż domowym sposobem – Agata Szydłowska

10 czerwca 2019

Paryż domowym sposobem: o kreowaniu stylu życia w czasopismach PRL – Agata Szydłowska

Wydawnictwo Sport i Turystyka – Muza , 2019 , 368 stron

Literatura polska

   Z sentymentu sięgnęłam po tę książkę!

Moja mama namiętnie czytała Przyjaciółkę, a od czasu do czasu Kobietę i Życie. Do obu zaglądałam przy okazji, korzystając niekiedy z zamieszczanych wykrojów lub przepisów na fajny sweter. Natomiast Przekrój bawił mnie ostatnią stroną ze słynnym prof. Filutkiem.

W czasach licealnych to on i Rozmaitości wypełniały mi czas w czytelni w oczekiwaniu na autobus do domu.

Inna sprawa, że nigdy nie przejrzałam do końca wszystkich numerów, bo już po kilku łapał mnie niepohamowany śmiech i musiałam uciekać, bo inaczej bibliotekarka wyprosiłaby mnie za zakłócanie „świętej ciszy”. Moje wspomnienia z tymi kultowymi już  tytułami wiążą się z czasem, do którego autorka tego opracowania już nie sięgnęła. Skupiła się na latach powojennych, okresie stalinizmu oraz na „małej stabilizacji” czyli od 1945 do 1970 roku. To ważna informacja, dlatego że każde z tych okresów charakteryzowało się odmienną polityką ówczesnych władz komunistycznych, a tym samym  postrzeganiem funkcji rodziny oraz roli kobiety w niej.

Od pracującej przodowniczki w męskich zawodach i jednocześnie uczącej się, poprzez społecznicę, na matce i „kociaku” skończywszy. Te zmienne kierunki polityki wpływały na zawartość wszystkich czasopism, ale autorka spośród nich wybrała tylko cztery.

Przekrój, Przyjaciółkę, Kobietę i Życie oraz Ty i Ja. Według niej tylko one ówcześnie podjęły się misji kształtowania gustów, stylów życia i obyczajów Polaków. Kolejnym czynnikiem doboru był czytelnik docelowy, który gwarantował najszersze spektrum społeczne. Kobieta i Życie adresowana była do wykształconych kobiet z dużych miast, ale nie intelektualistek. Przyjaciółka do kobiet ze wsi oraz robotnic. Ty i ja do inteligentów wielkich miast, a Przekrój, jak jego redaktor naczelny mawiał – do sprzątaczki, profesora, a nawet prostego ministra.

   Autorka pamiętała o tych czytelnikach, którzy nie posiadają takich wspomnień, jak ja i nie znają tych czasopism z autopsji. To przede wszystkim dla nich, a i dla mnie ku przypomnieniu, napisała pierwszy rozdział przybliżający historię ich powstania, sylwetki ich twórców, zarys treści i profilu. Dopiero następne rozdziały zostały poświęcone lajfstajlowi w PRL. To w nich ujrzałam zakulisowe kreowanie charakterystycznego rysu każdego z tych czasopism przez redaktorów, grafików, fotografów, którzy balansując między kreatywnością i potrzebami odbiorców a cenzurą i wymogami urzędników państwowych, przemycali to, co dla przeciętnego Polaka było ważniejsze od propagandy. O tym, jak było trudno naginać, omijać, lekceważyć odgórne wytyczne władz, autorka ukazała w osobnym rozdziale o przewrotnym tytule – Tramwaj Majakowskiego. Nie byłam tego świadoma tak samo, jak nie miałam pojęcia o ogromnej roli tych tytułów w budowaniu nowych tożsamości Polaków.

Zwłaszcza tych awansujących do sfer inteligenckich prosto z rodzin robotniczych i chłopskich przyjeżdżających ze wsi do miast. Okazało się, że czasopisma pełniły rolę nie tylko informacyjną, ale i wychowawczą od nauki zasad savoir-vivre do edukacji seksualnej, zastępując tradycję przekazywania wiedzy z pokolenie na pokolenia oraz budząc konsumpcjonizm. Jego złożoność i odmienność od konsumpcjonizmu kapitalistycznego autorka celnie oddała w charakterystyce atmosfery ówczesnych lat, w których Polka musiała być racjonalna, kreatywna, przedsiębiorcza, by zrobić płaszcz z koca i jednocześnie być na czasie z modą w czasach powszechnego braku wszystkiego.

By był to Paryż na miarę powojennej biedy, sklecony z dziurawego koca i sznurka, lecz wciąż Paryż.

Autorka zastrzegała jednak, że publikacja nie jest monografią przedstawionych periodyków, ponieważ jej tematykę zawęziła tylko do treści poświęconych nowemu stylowi życia, nowych obywateli, w nowym, „demokratycznym” państwie. W tym zakresie wyczerpała go drobiazgowo, bogato ilustrując treści. Przyjemność czytania zawdzięczam nie tylko napływającym wspomnieniom, ale również stylowi narracji autorki, która potrafiła tak szerokie spektrum tematyki i materiałów źródłowych umieszczonych w bibliografii, przedstawić w sposób analityczny, a jednocześnie syntetyczny, z wyczuciem złożoności zjawisk społecznych oraz ówczesnych problemów mających decydujący wpływ na ostatecznych kształt numerów. Udało jej się zachować obiektywizm w ocenie postępowania ówczesnych decydentów, ukazując zarówno tych, którzy tworzyli, jak i tych, którzy tę kreatywność ograniczali, unikając w ten sposób mitologizacji.

Stawiam tę pozycję obok Kreatorek Lidii i Julii Pańków oraz Mody Polskiej Warszawa Ewy Rzechorzek jako uzupełnienie obrazu lajfstajlu w PRL.

Zdania pisane kursywą są cytatami pochodzącymi z książki.

Autorka: Maria Akida

Kategorie: Popularnonaukowe

Tagi: ,

Teoria opanowywania trwogi – Tomasz Organek

1 czerwca 2019

Teoria opanowywania trwogi – Tomasz Organek

Wydawnictwo W.A.B. , 2019 , 352 strony

Literatura polska

   Jak radzimy sobie z teorią opanowywania trwogi?

   Różnie.

   Borys właśnie stracił pracę, którą wykonywał bez przekonania, dowiadując się, że jest skończony. Jak sam o sobie mówił – Leżałem i się marnowałem. Gniłem i malałem. Miałem trzydzieści dziewięć lat i zaczęły mi się sypać włosy. Kończyły się pieniądze, pomysły i rozmiar M. Nic mnie nie gnało, nic nie ciągnęło, nic nie zaprzątało i nic nie podnosiło. Nic nie słuchało i nic nie mówiło. Nic nie znaczyło niczego.

   Aneta właśnie odeszła od ukochanego i dowiedziała się o śmierci ojca. O sobie mówiła – Nazywam się Aneta Rajska i jestem alkoholiczką. I lekomanką też. Uprawiam seks bez zabezpieczeń i mały liść marihuany w doniczce.

   Znali się od studiów, dawno nie widzieli i dokładnie w tym momencie życia spotkali się przypadkiem na ulicy. Nieta, bo tak nazywał ją Borys, poprosiła go o wspólną podróż w jej rodzinne strony na pogrzeb ojca, a że Borys od zawsze podkochiwał się w niej, zgodził się.

   Ich wspólna, trudna podróż do rodziców Niety to tylko kanwa, na której autor utkał to, co kryje się pod tytułem zaczerpniętym z psychologii. Teorii tłumaczącej tworzenie mechanizmów obronnych przed paraliżującą świadomością nieuchronnej śmierci. Radzenie sobie z memento mori, na której efekt depresyjny lub mobilizujący mają wpływ różne czynniki. To one są głównymi bohaterami osnowy czyli fabuły. W przemyśleniach Borysa, w jego wewnętrznych monologach, w dialogach z innymi bohaterami, w opiniach będących efektem jego obserwacji innych ludzi i otoczenia, widziałam świat, w którym żył. Rzeczywistość, którą komentował, a której stanowił cząstkę, mimo że się przeciw temu buntował z marnym skutkiem. Ten opisywany świat miał uniwersalny charakter, a główny bohater był tylko przedstawicielem swojego pokolenia żyjącego w określonej popkulturze, do której kontekstów z reklam, muzyki, literatury i szeroko pojętej kultury, bardzo często nawiązywał. Jednocześnie odkrywał przede mną bardzo osobisty, indywidualny i intymny świat mężczyzny, który poznawałam z narastającym zaciekawieniem. Traktowałam wypowiedzi Borysa, jak odmienny, ciekawy punkt widzenia na te same zjawiska, rzeczy, zagadnienia, ludzi. Po prostu na życie w XXI wieku. Fascynował mnie charakterystycznym dla siebie sposobem opisywania tego, co go dotykało swoistym językiem i stylem pełnym  skojarzeń, nawiązań, metafor, porównań i pojęć do dalszego cytowania.

   Celnych i inteligentnych.

   Jednocześnie zachowując neutralność i zwykłość opisywanego wymiaru. Bez przerysowań, nadinterpretacji i wyolbrzymień, mimo częstej ironii. W ten sposób naszkicował szarą, przeciętną rzeczywistość współczesnych czterdziestolatków w indywidualnym spojrzeniu Borysa.

   To było fascynujące i najwartościowsze w tej powieści!

   Jednocześnie to odtwórcze podejście sprawiło mi zawód. Oczekiwałam spektakularnego zakończenia, tąpnięcia, zaskoczenia, a przede wszystkim odpowiedzi na nabrzmiewające pytanie – ku czemu to wszystko zmierza? Świetnie podsycane przez nieprzewidziane wydarzenia, zaskoczenia, zwroty akcji oraz narastające napięcie emocji między wszystkimi bohaterami. Z wywiadu z autorem wiem jednak, że dokładnie takie to zakończenia miało być, by pokazać i podzielić się z innymi bólem egzystencjalnym opisywanego pokolenia. Dla autora z kolei miało być inną formą wypowiedzi, obok tworzonej muzyki, w której porusza ważne zagadnienia społeczne. Na przykład, jak radzimy sobie z teorią opanowywania trwogi. Wygląda na to, jak mawiał klasyk, że jako tako, a inny, zacytować przez autora, Charles Bukowski – Czasami tak mnie to wszystko męczy, że nawet nie mam siły źle się czuć.

   Myślę, że wielu czytelników odnajdzie się w tej powieści, podpisując się pod ostatnim cytatem.

Zdania pisane kursywą są cytatami pochodzącymi z książki.

Autor o książce, ale uwaga – ze spojlerem!

Autorka: Maria Akida

Kategorie: Powieść społeczno-obyczajowa

Tagi: ,

Raban!: o Kościele nie z tej ziemi – Mirosław Wlekły

27 maja 2019

Raban!: o Kościele nie z tej ziemi – Mirosław Wlekły

Wydawnictwo Agora , 2019 , 400 stron

Literatura polska

   Kościół ubogich.

   Tę myśl papież Franciszek I podkreślał od momentu objęcia pontyfikatu. Zawsze zastanawiałam się, co miał na myśli, bo patrząc wokół siebie, miałam wrażenie, że nie idą za nimi czyny. Że to kolejny slogan padający z ust duchownego. Że nic tak naprawdę się nie zmienia dla tych ubogich. Ubogich nie tylko materialnie, ale również odrzuconych duchem – prostytutek czy osób LGBT. Odnoszę wręcz wrażenie biernego oporu wobec tych słów. Bo kto chciałby wśród ułożonej, zakonserwowanej, polskiej rzeczywistości nowego katolika, który wychodzi z kościoła do ubogich i dzieli się z nimi tym, co posiada. Uczestniczy w mszy dla gejów, wspierając ich duchowo. Pomaga charytatywnie imigrantom. Współistnieje z muzułmanami, szukając punktów wspólnych wiary. Jest świadomy swojej ekoduchowości, szerząc ekoewangelizację. Wie, że na świecie żyje około stu tysięcy żonatych, czynnych księży. Wielu z nich tuż za naszą czeską granicą.

   Takiego rabanu chce Franciszek I, namawiając do niego młodych podczas Światowych Dni Młodzieży w Rio de Janeiro w 2013 roku.

Rewolucji możliwej, bo już dokonującej się. Autor dowody na to zebrał podczas pięcioletniej podróży po świecie, którą rozpoczął w 2013 roku, a zakończył w szóstym roku pontyfikatu papieża. W poszukiwaniu Kościoła Franciszka I odwiedził wiele państw pokazanych na dołączonej mapce, w których szukał ludzi robiących raban.

Duchownych i świeckich, którzy hasła – „Nie dzielić się własnymi dobrami z ubogimi znaczy okradać ich i pozbawiać życia” lub „Są różne religie, ale jedna rzecz jest pewna: wszyscy jesteśmy dziećmi Boga” czy „misją księdza jest głosić dobrą nowinę biednym i stawiać wymagania bogatym” – zamieniają w działanie i konkretne czyny. W ten sposób powstało siedem reportaży opisujących realizację zamysłu Franciszka I zwieńczonych wymownymi tytułami, brzmiącymi jak wyliczanka cnót dobrego, współczesnego katolika.

W ten sposób nie tylko wyjaśnił słowa papieża, nie tylko udowodnił ich realizm, ale również pokazał poprzez bohaterów reportaży, jak to robić. Okazało się, że raban w Kościele jest możliwy. Jego wprowadzenie wymaga tylko i aż rewolucji w teologii, a tym samym rewolucji w myśleniu. W przypadku Polskich katolików żmudnej, długiej i bolesnej.

   Ale za tą rewolucją teologiczną kryje się drugie przesłanie.

   Podróże autora ukazały również problemy współczesnego świata oraz mechanizmy ich powstawania – narastającą biedę, niewolnictwo ekonomiczne, polityczne wykorzystywanie religii, terroryzm ekologiczny, nienawiść międzyreligijną podsycaną strachem, konsumpcjonizm kosztem najuboższych, co można sprawdzić na liczniku umieszczonym na stronie Make Fruit Fair. Remedium na te bolączki jest właśnie raban Franciszka.

   To głos ważny, ale mało słyszalny i popularny wśród polskich wiernych.

   Przyczyn mogę się tylko domyślać.

   Zdania pisane kursywą są cytatami pochodzącymi z książki.

Autorka: Maria Akida

Kategorie: Fakty reportaż wywiad

Tagi: , ,